Fri. Aug 17th, 2018
sokograd

Najlepše nepoznate tvrđave Srbije

Često se s nekom novom informacijom i sami iznenadimo, s koliko fascinantnih događaja, znamenitosti i legendi obiluje naša istorija. U trećem nastavku serijala priča “Sasvim prirodna Srbija” pažnju ćemo pokloniti upravo mestima kojima je nepravedno oduzeta, tvrđavama manje ili potpuno nepoznatim širem stanovništvu naše zemlje. Zemlje u kojoj se po kvadratnom kilometru nalazi najveći broj izvora i spomenika kultura iz najstarijih vremena ove ili drugih civilizacija.

 

 

 

Leto je pred nama, a boravak u okolini koja će vam odmoriti dušu i na mestima koji će Vas podsetiti na najslavnija vremena naše otadžbine, sigurno jesu naša topla preporuka. Ovog puta predstavljamo neke:

                      

SOKO GRAD – SOKOBANJA

 

Poznat i kao Sokolac, smešten je na vrhu velikih i strmih litica kanjona Moravice, na samo 2 kilometara od jedne od najlepših oaza prirode i istinskog odmora, Sokobanje, koja je po ovoj srednjovokovnoj tvrđavi dobila svoj naziv.

 

Izgrađena je u vreme vizantijskog cara Justinijana kao brana od upada Avara, a od 1172.i osvajanja Stefana Nemanje, ona biva u vlasništvu srpske srednjovekovne države. 1398. Zajedno sa celom Vidinskom kneževinom, zauzimaju ga Turci u svom najvećem naletu. Ali to nije trajalo dugo jer se već 1412. odmetnuo Sokolski beg Hamza, za kim je potom u poteru došao i sultan Musa, a nakon borbi koje su trajale oko godinu dana Soko Grad je još jednom u svojoj istoriji pretrpeo razaranje, nakon čega je beg poslat u prestonicu Adrijanopolj, gde je pogubljen, a lokalno stanovništvo proterano i raseljeno širom tadašnjeg Otomanskog carstva.

 

 

 

sokograd

 

 

Uprkos svemu, ostaci ove impozantne utvrde još uvek odolevaju zubu vremena i hrabro se uzdižu nad najlepšom banjom istočne Srbije, a ulazna kula u gornjem gradu danas je u najboljem stanju, pa svakog posetioca pogledom kroz istu ostavlja bez mnogo reči, jer su one u tim trenucima suvišne.

 

 

Sam dolazak do Soko Grada nije nimalo lak ali s druge strane vrednost te avanture ne sprečava ni najmanje aktivne ni najstarije da uz pomoć štapa, pomagača I maksimalne opreznosti (a tu su i klupe za odmor usred šumovitih staza) spokojno prođu kroz strm uspon a onda upamte nešto što se ne pruža često u životu, pejzaž koji vraća veru i motivaciju u isti!

 

Sadržaji koji će Vas pored same posete Sokobanji, Ozrenu i okoliini sačekati dovoljna su da Vas ova preporuka poprilično zaintigira ako na uspon krenete iz izletišta “Lepterija”, jedinstvene oaze prirode koja nudi sve što jedna pitoma duša željna odmora u istinskom miru priželjkuje. Od Bogorodice u steni koja će Vas zapanjiti, preko crkve rođenja presvete Bogorodice iznad izvorišta i vodopada koji okruženju daju neverovatnu edensku sliku.

 

VRŠAČKA KULA – VRŠAC

 

Ili popularno Vršački zamak simbol je ove pitome banatske lepotice sa značajnom ulogom u našoj istoriji. Ovaj Sterijin gradić u sebi čuva vredne znamenitosti a jedna od najvećih čuva njega – tvrđava iz 15. Veka koju zaista vredi, vredi osetiti.

 

Usred vojvođanske ravnice uzdižu se Vršačke planine, a na njima zdanje iz 15. Veka koju je nakon pada Smedereva 1439. Godine podigao Đurađ Branković Smederevac u cilju zaštite svojih tadašnjih poseda na ovoj teritoriji. U prilog ovoj tvrdnji idu podaci o vrlo sličnom izgledu I načinu gradnje slavne i neosvojive Smederevske, kao i utvrđenja srednjovekovnog manastira Manasija. Takođe, pretpostavlja se da je pre Zamka postojala još jedna tvrđava izgrađena, a u 13. Veku na tom području pominje se pod nazivom Šomljo.

 

 

 

tvrdjava1

 

 

 

Turci su je osvojili tek stotinak godina kasnije, 1552., ali je držali sve do 1715. u svom posedu, iako ni on nije prošao mirno zahvaljujući buni Srba i Rumuna 1594. Kada su zajedno sa utvrđenjem isti Vršac oslobodili. Uprkos što je ugušena u krvi, za nju se vezuje legendaran dvoboj kada je turski aga izazvao srpskog vojvodu Janka Lugošana zvanog Halabura, branioca Vršačke kule, a danas je sećanje na to očuvao i zvanični grb banatskog grada na kome je prizor ruke sa odsečenog turskom glavom iznad kule.

 

Danas je Donžon kula u najbolje očuvanom stanju te se s ponosom drži čuvajući sećanje o ljudima i događajima van tog vremena, neki bi rekli i tog sveta. Zato je osim posete Vršačkom jezeru, Vladičanskom dvoru, katedrali Svetog Gerharda te svim arhitektonskim radostima koje ovo mesto nosi, neobilazan pogled sa 641 metara visokog Guduričkog vrha i povratak u doba Brankovića na, verovatno baš kao danas, međi dve kulture, civilizacije, načina života I mnogo naroda koji su ovde ostavili svoj neizbrisiv trag.

 

PIROTSKI GRAD – PIROT

 

Podigut kraj Nišave u vreme vladavine kneza Lazara (1371-1389), Momčilov grad, kako se takođe naziva, ostavio je mnogima nepoznat, a izuzetno značajan trag u našoj bogatoj istoriji, pa je osim izuzetne očuvanosti i autentičnosti ovo jedno izuzetno dragoceno mesto koje vredi videti i možda otkriti mnoge tajne koje kroz svoje godine skriva.

 

Jedna od poznatih (ili ne?) je činjenica da ga je nakon osmanlijskog osvajanja 1386. Povratio vojvoda Dimitrije, a da je to bio jedan od neposrednih povoda izbijanja presudne, Kosovske bitke 1389. Godine. Smešten na području pogodnom za turske opade, bio je poprište mnogih srpsko-osmanlijskih sukoba i kao takav stvorio svojevrsne legende. U posedu despota Stefana a potom Đurđa Brankovića bio je između 1402 i 1456., ali je nakon toga dugotrajno zauzet od strane Otomanske imperije.

 

 

 

purotska

 

 

 

Predanje i danas nosi priču o osnivanju Pirotskog grada pod upravom velikog vojvode Momčila sa južnih Rodopa, pa je po njemu i drugi, poznatiji naziv ove tvrđave. O samom Momčilu ne zna se mnogo sem da je u vreme brojnih vizantijskih građanskih ratova stekao visoku titulu despota, a do danas nije jasno da li je zaslužan on ili knez Lazar, koji je slične poteze povlačio u svrsi odbrane od nadolazeće najezde Turaka.

 

 

 

Po izvorima istog naroda govori se o postupku bugarskog cara Šišmana koji je u svrhu odbrane svojih granica zamolio Lazara da povrati grad na tom žarištu, a ovaj je onda poslao neustrašivog Dimitrija Kobilića (u stvarnosti Vojinovića) koji je “jedan mogao protiv deset hiljada muškaraca” i bez po muke zauze utvrđenje. Čuvši za to Murat je poslao isti broj vojnika na čelu s Jahši-begom I Serudži pašom, a naš knez u pomoć poslao brojnu vojsku zajedno s jednim od braće Musić. Njih dvojica su evakuisali a potom zapalili tvrđavu, što je veoma razbesnelo Turke i po tim izvorima bio povod za boj tri godine kasnije.

 

Dovoljno razloga da Hrebreljanoviće, Musiće, Vojinoviće, Kobiliće oživite upravo ovde… fascinantno, zar ne?

 

Sledeće nedelje čitajte nastavak priče o junacima i njihovim borištimsa, a dotad ispunite naš domaći zadatak – posetite bar jedno od ovih predela – i zahvalite nakon toga!

 

 

 

 

______________________________________

 

Autor: Miloš Jović 

“Marketing menadžer u sektoru turizma. Osnivač i autor više portala, bavi se pisanjem, istorijom i filozofijom.”

 

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Lips & Heels

online magazin

Pratite nas na društvenim mrežama

RSS RSS

%d bloggers like this: